2026-жылдын 1-майында Бириккен Араб Эмираттары ОПЕК жана ОПЕК+ келишиминен расмий түрдө чыкты. БАЭ дүйнөлүк мунай жана мунай продуктулары рыногунун маанилүү катышуучусу болуп саналат. Өндүрүштүн суткасына 1,5 миллион баррелге потенциалдуу көбөйүшү, бул орточо дүйнөлүк суткалык керектөөнүн болжол менен 1,4%на барабар, мунай котировкаларына кошумча кысым жаратышы мүмкүн. Эгерде, мисалы, Сауд Арабиясы дагы өзүнүн рыноктогу үлүшүн сактап калуу же кеңейтүү үчүн өндүрүштү көбөйтө баштаса, андан кийинки баа согуштары андан да олуттуу тобокелдик фактору болушу мүмкүн.
Эки өлкө тең салыштырмалуу төмөн өндүрүштүк өздүк наркка ээ экендигин эске алганда, эң катаал сценарийде баанын кысымы чындап эле абдан байкаларлык болушу мүмкүн. Ошол эле учурда, учурда мындай сценарий кыйла алысыраак көрүнөт.
Дүйнөлүк рынок жана мунай баасы үчүн тобокелдиктер
Бүгүнкү күндө рынок карама-каршы факторлордун таасири астында турат. Жеткирүү жана өндүрүш көлөмүнүн кыскарышы байкалууда, инфраструктуранын бир бөлүгү жабыркаган, андыктан аймактагы өндүрүш кубаттуулуктарын калыбына келтирүү убакытты талап кылат. Бааларды кошумча колдоону айрым мамлекеттердин стратегиялык резервдерге сатып алуулары көрсөтүшү мүмкүн.
Эгерде жаңжалдын тез арада токтошу сценарийинен келип чыга турган болсок, анда БАЭнин ОПЕКтен чыгышынын кесепеттери, кыязы, дароо эмес, болжол менен бир-бир жарым жылдан кийин байкалат.
Рыноктун реакциясы жана баалар азыркы учурда
Кыска мөөнөттүү келечекте баага олуттуу таасир тийгизиши күмөн. Бул учурда рынок дефициттүү бойдон калып жаткандыгына, аймактагы бир катар өлкөлөрдө өндүрүш кыскаргандыгына, ал эми инфраструктураны калыбына келтирүү жана жаңы кубаттуулуктарды киргизүү убакытты талап кылгандыгына байланыштуу.
Башкача айтканда, айрым өндүрүүчүлөрдүн стратегиялык чечимдери өзгөргөн күндө да, рынок мунайдын кошумча көлөмүн заматта ала албайт. Ошондуктан, учурда баалардын кескин төмөндөшү үчүн фундаменталдык негиздер аз.
Башка өлкөлөрдүн ОПЕКтен чыгуу ыктымалдуулугу
Бул этапта чынжырлуу реакциянын тобокелдиктери чектелүү көрүнөт. Тарых көрсөткөндөй, айрым өлкөлөрдүн картелден чыгышы башка катышуучулардын ушундай эле чечимдерин сөзсүз түрдө шарттабайт. Алсак, Катар 2019-жылы ОПЕКтен чыккан, бирок бул башка мамлекеттер тарабынан мүчөлүктү массалык түрдө кайра карап чыгууга алып келген эмес.
ОПЕК дагы эле өндүрүштүн олуттуу көлөмүн көзөмөлдөп турат жана глобалдык рынокко таасир этүү жөндөмүн сактап келет. Ошол эле учурда, АКШда учурда жаңы мунай скважиналарын бургулоого салымдардын салыштырмалуу төмөндөшү байкалууда. Сланц өндүрүшүнүн өзгөчөлүгүн эске алуу менен, бул орто мөөнөттүү келечекте сунуштун кыскарышына алып келиши мүмкүн.
Перс булуңундагы жаңжал башталганга чейин, АКШ өндүрүштүн өсүшүнүн негизги булактарынын бири болуп, рынокко кысым көрсөтүп келген. Ал эми азыр, баалардын жогору болушуна карабастан, мунай компаниялары инвестиция салууда сактык көрсөтүп жатышат, анткени алар учурдагы баа конъюнктурасы жана геосаясий чыңалуу жаңы долбоорлордун өзүн-өзү актоосу үчүн жетиштүү деңгээлде узакка сакталарына ишенишпейт. Натыйжада, узак мөөнөттүү келечекте жетишпеген көлөмдүн бир бөлүгү араб өлкөлөрүндө өндүрүштүн өсүшү менен чындыгында толукталышы мүмкүн.
Иш жүзүндө эмне болуп жатат
Азыртадан эле БАЭнин өндүрүшү бир орунда турбаганы көрүнүп турат: Reuters агенттигинин маалыматы боюнча, 2026-жылдын июнь айында өлкөдө мунай өндүрүү рекорддук деңгээлге жакындап — күнүнө 3,8 миллион баррелден ашты, бул Абу-Дабинин квоталарга карабастан өсүш боюнча стратегиясын тастыктайт. Ошол эле учурда, ОПЕК+ катышуучуларынын калган мүчөлөрү биримдигин сактап калышты: май айында альянс өлкөлөрү БАЭнин чыгышы жөнүндө тикелей эскербестен, июнь айына квоталарды орточо жогорулатууну макулдашты, бул картелдин координацияны улантуу ниетин баса белгилейт.