Кыргызстан экинчи жыл катары менен өнөр жай өндүрүшүнүн өсүү темпи боюнча ЕАЭБдин башка мамлекеттеринен озуп, эки орундуу көрсөткүчтү сактап келүүдө. 2026-жылдын январь-июль айларында республикадагы өнөр жай өндүрүшүнүн физикалык көлөмү 11,2%га өстү, ал эми Арменияда — 9,5%га, Казакстанда — 3%га, ал эми Беларусь менен Россияда — 0,1%га жогорулаган. Евразия экономикалык комиссиясынын маалыматтарына ылайык, жалпы бирикме боюнча өсүш 0,4%ды түздү.
Бул учурда лидерлик өнөр жайдын көлөмүн эмес, өсүү ылдамдыгын мүнөздөйт. ЕАЭБдин жыйынтыгына Россия, Казакстан жана Беларустун ири экономикалары көбүрөөк таасир этет, ошондуктан бул өлкөлөрдөгү стагнацияга жакын динамика жалпы индексти нөлгө жакын кармап турат. Кыргызстан салыштырмалуу чакан өндүрүштүк базасын экинчи жыл катары менен жогорку темпте өстүрүүдө: 2025-жылдын январь-июль айларында өндүрүштүн өсүшү 12,6%ды түзгөн.
Тармактык диверсификациянын факторлору
Учурдагы динамиканын түзүмү өндүрүштүк профилдин сапаттык кеңейүүсүн көрсөтүп турат. Жети айдын ичинде химиялык продукция өндүрүү 2,9 эсеге, тазаланган мунай продуктулары — 1,8 эсеге, транспорт каражаттары — 41,8%га өстү. Жыгач жана кагаз буюмдарын өндүрүү 37,5%га, курулуш материалдары — 33,6%га, фармацевтикалык продукция — 13%га өстү. Кен казуу 16,9%га, металлургия өндүрүшү — 8,5%га жогорулады.
Кайра иштетүү секторунун фундаменталдык драйвери катары ички инвестициялык суроо-талап эсептелет. Отчеттук мезгилде курулуштагы дүң продукциянын көлөмү 60,6%га өстү, ал эми анын ИДПнын түзүмүндөгү үлүшү 6,2%дан 8,2%га чейин жогорулады. Масштабдуу инфраструктуралык жана турак жай курулушу чектеш кубаттуулуктарды — цемент, айнек жана металл конструкцияларын өндүрүүдөн баштап мунай заттарына чейин жүктөөгө өбөлгө түзөт. Жети ай ичинде товардык сектордун жалпы өсүшү 19,9%га жетти.
Курулуш цикли менен байланыш Кыргызстандын өнөр жайынын алтын казууга жана аны кайра иштетүүгө болгон салттуу көз карандылыгын толуктайт. «Кумтөр» кени айрым мезгилдерде өлкөнүн жалпы өнөр жай өндүрүшүнүн 37%дан 53,5%га чейинки бөлүгүн түзгөн, ошондуктан анын көрсөткүчтөрүнүн өзгөрүшү жалпы статистикага олуттуу таасирин тийгизет. 2026-жылы металлургиянын салымы жогорку деңгээлде сакталууда, бирок кайра иштетүүчү сегменттер: мунай-химия, машина куруу жана курулуш материалдарын чыгаруу озуп чыгуу динамикасын көрсөтүүдө.
Баа фактору жана макроэкономикалык чектөөлөр
Январь-июль айларында өнөр жай продукциясынын көлөмү бир жыл мурунку 374,6 млрд сомго салыштырмалуу 525,3 млрд сомго жетти. Номиналдык өсүштүн 11,2%дык физикалык көлөмүнүн индексинин көрсөткүчүнөн олуттуу айырмаланышы өнөр жай инфляциясы жана акыркы продукциянын наркын кайра баалоо менен шартталган.
Өсүү темпи бара-бара басаңдоодо: биринчи жарым жылдыктын жыйынтыгы боюнча ал 12,7%ды түзсө, июль айынан кийин — 11,2%ды түздү. Бул учурдагы өндүрүштүн төмөндөшүн эмес, өткөн жылдын жогорку салыштырмалуу базасынын таасирин чагылдырат: июлда өндүрүш өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 6,3%га жана 2026-жылдын июнуна салыштырмалуу 5,5%га өскөн.
Тренддин орто мөөнөттүү туруктуулугу ички инвестициялык циклдин горизонту жана өндүрүштөрдү локалдаштыруунун тереңдиги менен аныкталат. Курулуш кошумча суроо-талапты түзүп жаткан кезде жана өсүш кен казуу, кайра иштетүү, химия жана курулуш материалдарын чыгаруунун ортосунда бөлүштүрүлүп жатса, өнөр жай кыйла туруктуу негизге ээ болот.
Ошону менен бирге, энергетика секторунун динамикасы структуралык чектөөлөрдүн бири бойдон калууда: өнөр жай өндүрүшүн андан ары кеңейтүү генерациялоочу кубаттуулуктарды жана тармактык инфраструктураны тиешелүү түрдө өнүктүрүүнү талап кылат.
Инвесторлор үчүн өсүштүн ылдамдыгы гана эмес, анын түзүмү да маанилүү. Негизги кайра иштетүү тармактары алтын казууга караганда бир нече эсе тез өсүүдө, ал эми инвестициялык цикл экономикада азырынча жетишпей жаткан нерселерге: заманбап өндүрүштүк-кампалык аянттарга, генерацияга, логистикага жана жабдууларды каржылоого суроо-талапты жаратууда. Ошол эле учурда, алтынга болгон көз карандылык жана электр энергиясынын тартыштыгы реалдуу чектөөлөр бойдон калууда жана дал ушул факторлор кайсы долбоорлор талап кылынарын аныктайт. Индустриалдык багытта Central Asia Capital Кыргызстанда өндүрүштөрдү локалдаштыруу үчүн инфраструктуралык тоскоолдуктарды четтетүүчү долбоорлорго басым жасайт.
Ошондой эле окуңуз
Башка жаңылыктар
Бардык жаңылыктар