Central Asia Capital жарым миллиард сом салык төлөдү

Central Asia Capital тикелей инвестициялар фонду Кыргызстандагы жети жылдык ишинин жыйынтыгын чыгарды. 2018 -жылдан бери фонддун портфелдик компаниялары мамлекеттик бюджетке салыктар жана милдеттүү чегерүүлөр түрүндө жалпысынан 511 млн сом которушкан, бул бир нече оорукананын же мектептин курулуш баасы менен салыштырууга болот.

Бүгүнкү күндө фонддун портфелине төмөнкүлөр кирет:

• Central Asia Kicksharing холдинги;

• Express Auto техникалык тейлөө сервиси;

• Taxi Express таксопаркы;

• «Автомаркет» автомаркетплейси;

• Banca краудлендинг платформасы;

• Жалганды аныктоо борбору;

• «Быстроденьги» банктык эмес каржы сервиси;

• leasing.express лизинг компаниясы;

• Muras автозаводу;

• Central Asia Hub индустриалдык паркы;

• Bars супер-апп жана улуттук мессенджери.

2025 -жылдын жыйынтыгы боюнча, leasing.express компаниясы республиканын эң тез өнүгүп жаткан компанияларынын бири катары Tazabek рейтингинин версиясы боюнча Кыргызстандын эң ири 500 компаниясынын тобуна кирди, ал эми Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик салык кызматы өлкөнүн экономикасынын өнүгүшүнө кошкон чоң салымы үчүн leasing.express компаниясына ыраазычылык кат тапшырды.

Кыргызстанда краудлендингдин өнүгүшү

Central Asia Capital фондунун портфелиндеги финтех-актив — Banca платформасы, Кыргызстандагы жалгыз краудлендинг долбоору.

Краудлендинг — бул бизнести түз каржылоонун финтех-механизми: инвесторлор банкты айланып өтүп, каражаттарын түз эле компанияларга салышат жана пайыз түрүндө киреше алышат. Бул жерде Banca платформасы ортомчу катары иштейт: акча керек болгон компанияларды жана пайыз менен каражат салууга даяр болгон жеке инвесторлорду табат. Ишкерлер үчүн бул күрөөсүз жана арыздарды узак убакыт кароосуз банктык насыяга натыйжалуу альтернатива болуп саналат.

Banca платформасы иштеген убакыттын ичинде 10дон ашык компания каржылоо алды, бул натыйжада Кыргызстанда 500дөн ашык түз жана 1000 кыйыр жумуш орундарын түзүүгө мүмкүндүк берди. Платформанын инвесторлору пайыздык киреше түрүндө 1 млрд сомдон ашык каражат алышты.

Платформанын ишмердүүлүгү КР Граждандык кодексинин 724–727-беренелеринин негизинде — мыйзамдарга толук ылайык жүргүзүлөт. КР Улуттук банкы жана ИИМ тарабынан 2023-жылы, ошондой эле УКМК жана МСК тарабынан 2024-жылы жүргүзүлгөн текшерүүлөр эч кандай мыйзам бузууларды аныктаган эмес, бул процесстердин айкындуулугун тастыктайт.

Алдыңкы тажрыйбаны интеграциялоо

Институционалдаштыруунун мындай жолунан Орусия буга чейин өткөн, ал жерде алгачкы краудлендинг платформалары башында Граждандык кодекстин нормаларына негизделген, ал эми 2019-жылы профилдик мыйзам кабыл алынган. Бүгүнкү күндө Орусия Банкынын реестринде 102ден ашык платформа катталган, алты жыл ичинде тартылган каржылоонун көлөмү 130 млрд рублдан ашты, ал эми инвесторлордун саны 226 миңге жетти. Орусиялык платформаларда инвесторлор үчүн орточо кирешелүүлүк жылдык 23–27% түзөт; тармактын лидерлеринин арасында — JetLend, ВДело жана Поток бар.

Кыргызстан да системалуу түрдө ушул эле жол менен баратат. Краудлендинг жана краудинвестинг Министрлер Кабинети тарабынан КРде Чакан жана орто ишкерликти колдоо жана өнүктүрүү боюнча 2030-жылга чейинки программасына киргизилген жана бекитилген (МКнын 29.06.2026-жылдагы №448 токтому). Эл аралык каржы корпорациясы (IFC) менен биргеликте Central Asia Capital краудлендинг жөнүндө мыйзам долбоорун даярдоого катышууда — аны демилгелөө 2026-жылдын күзүнө пландаштырылган.